De oorsprong van kamishibai

Published by Melanie Plag on

De afgelopen weken kon je op ons blog lezen wat een vertelkastje is en waarom het zo handig is. We vertelden al dat het afkomstig is uit Japan en daardoor ook bekend is onder de Japanse naam ‘kamishibai’. In dit artikel kun je meer lezen over die Japanse oorsprong.

Papieren theater

In het Japans betekent ‘kami’ papier en ‘shibai’ spel of theater. ‘Kamishibai’ is dus papieren theater. Japan heeft een lange traditie als het gaat om afbeeldingen die een verhaal vertellen: van beschilderde papierrollen in de 12e eeuw tot poppenspel met papieren poppen in de 19e eeuw. Het ontstaan van de kamishibai begin 20e eeuw was in die traditie een logische stap.

Op de fiets

In de jaren 30 van de vorige eeuw was er ook in Japan een economische crisis. Velen probeerden wat te verdienen als straatventer . Ze reden op hun fiets van straathoek naar straathoek met achterop een kastje met koopwaar, meestal snoep. Om cliëntèle te trekken, maakten ze kleurige platen waarbij ze met veel theater een verhaal vertelden: de kamishibai was geboren.

Wie wil er een snoepje?

Luisteraars, meestal kinderen, moesten eerst wat kopen, voordat de verkoper zijn verhaal vertelde. De kinderen die iets gekocht hadden mochten op de eerste rij staan of zitten. Op het spannendste moment stopte de verteller – volgende keer meer! – en verzekerde zich er zo van dat zijn publiek terugkwam.

Verhalenindustrie

De verhalen van deze verkopers werden razend populair. In de jaren 30 tot 50 waren in Tokyo dagelijks honderden vertellers met hun kamishibai onderweg. Er ontstond een heuse industrie voor de dagelijkse aanvoer van nieuwe episodes voor de vervolgverhalen. Een (deel)verhaal bestond gewoonlijk uit tien tot twaalf platen en die werden allemaal met de hand gemaakt!

Elektrische kamishibai

Toen in de jaren 50 de tv zijn intrede deed, werd die in de volksmond aanvankelijk ‘elektrische kamishibai’ genoemd. Door de toenemende populariteit van de tv was het helaas wel snel afgelopen voor de straathoekvertellers.
Getekende vervolgverhalen bleven in Japan echter erg populair: tot op de dag van vandaag kun je ze kopen in de vorm van manga stripboekjes.

Van straathoek naar klaslokaal

Kamishibai had als entertainment afgedaan, maar in de tweede wereldoorlog had het vertelkastje zijn waarde bewezen voor een heel ander doel: voorlichting. (In onze ogen: propaganda.) Door de positieve ervaringen hiermee werden vertelkastjes vanaf de jaren 50 ingezet in het Japanse onderwijs. Via de Japanse scholen vond kamishibai vervolgens zijn weg naar de rest van de wereld .

Inspiratie opdoen?

Wil je meer weten over het Japanse vertelkastje en hoe je het kunt gebruiken in je werk met kinderen? Op 27 november 2021 organiseren we een kamishibai inspiratiedag in ‘s-Hertogenbosch. Je bent van harte welkom!

Fotograaf afbeelding bovenaan: Moroboshi, via Wikimedia Commons

Categories: Blog